ZAQAFQAZİYANIN QANAYAN YARASI - ABXAZİYA

300 il ərzindəOsmanlı İmperatorluğunun ədalətli rəhbərliyi altında yaşayan Abxazlar, təxminən 100 ildir həyatlarını kommunist zülm altında davam etdirirlər. Hal-hazırda müstəqillik mübarizəsi aparan Abxazlar Rus vəGürcü ordularının təsirialtındadır...

13-cü əsrdəMoğollar əvvəl Səlcuq Dövlətini yıxmış, daha sonra Gürcüstanı yağmalamışdılar. Bu hadisələr nəticəsindəGürcüstandakı rəhbərlik süqut etmiş, dövlət Abxaz vəGürcü krallıqları olaraq iki hissəyəbölünmüşdü.

16-cı əsrdəZaqafqaziyaya gələn Osmanlı Ordusundan təsirlənən Abxazlar İslamiyyət ilətanış olmuş vətəxminən 300 il Osmanlı İmperatorluğunun ədalətli idarəsi altında etibarlı həyat sürmüşdülər. Ancaq Abxaziya torpaqlarındakı Osmanlı hakimiyyəti 1810-cu ildəRus hücumları nəticəsindəsona çatdı. 1864-cü iləqədər davam edənQafqaz-Rus Müharibələribütün Zaqafqaziyada olduğu kimi, Abxaziyaya da fəlakət gətirdi. 1877-ci ildəbaşlayan Osmanlı-Rus Müharibəsinintəsiri Zaqafqaziyadan da yan keçmədi vəAbxaziya torpaqları dünya tarixinin ən böyük qətliamlarındanbirinəsəhnəoldu. Bu müharibəəsnasında minlərləAbxaziyalı Müsəlman Osmanlı torpaqlarına sığındı.

Abxaziya Torpaqlarında Kommunist Zülm

1917-ci il Bolşevik İnqilabından sonra kommunist rəhbərliyətabe olmağa məcbur olan Abxazlar 31 Mart 1921-ci ildə"Müstəqil Abxaziya Respublikası"nı elan etdilər. Stalinin başçılıq etdiyi Kommunist Partiya Mərkəzi Komitəsi,Müstəqil Abxaziya Respublikasını tanımadıqlarını vəAbxazların Gürcüstan Sovet Sosialist Respublikasının sərhədləri daxilindəqalmalı olduğunu bildirdi. Abxaz xalqının bütün müqavimətinəbaxmayaraq Abxaziya əvvəl federasiya statusunda olduğu halda 1922-ci ildəGürcüstana tabe edildi.

Stalin rəhbərliyinin təzyiq vəsoyqırım siyasəti qarşısında Abxaziya torpaqları bölgədəkiMüsəlmanların yaşaya bilməyəcəklərihala gətirildi. Bir gecəniniçindəminlərləAbxaz kəndlərindən çıxarılaraq aparıldı. Başda ziyalılar olmaqla Müsəlmanlar güllələndi. Yenəeyni illərdəAbxaz dili qadağan edildi, tarixi, İslami vəmədəni şüuru tamamiləyox edildi. Yeni doğan uşaqlara Rus vəGürcü adları verildi vəhər cür İslami təhsil qadağan edildi.

1937-1955-ci illər arasında yüzlərləGürcü ailəzəruri olaraq Abxaziya torpaqlarına yerləşdirildi. II Dünya Müharibəsindən sonra Abxaz məktəbləri tamamiləbağladılaraq GürcücəvəRusca təhsil verənməktəblər açıldı. Əslən özü də Gürcü olan Stalin 1948-ci ildəbölgəyəgəldikdən sonra Abxazlara qarşı sistemli soyqırım siyasəti tətbiq edən Gürcülərə dəstək verdiyini açıqladı.

Artıq 1951-ci ilədəAbxaziyadakı bütün yaşayış yerlərinin adı dəyişdirilmişdi. Abxazlara milli vəİslami kimliklərini, tarixlərini xatırladacaq hər cür hüquqlar əllərindən alınarkən, Abxazlar da kütləvi xalq hərəkatları ilə etirazlarını bildirməyə başladılar. Ancaq bütün etirazlar Gürcüstan Kommunist rəhbərliyi tərəfindən şiddət vətəzyiqləsusduruldu.

SSRİ Parçalandıqdan Sonra...

25 Avqust 1991-ci ildəAbxaziya Muxtar Respublika Parlamentindəkeçirilənsəsvermədə72 millət vəkilindən 70-nin verdiyi səslərləAbxazlar bütün dünyaya müstəqilliklərini bəyan etdilər. 23 İyul 1992-ci ildəAbxaziya Muxtar Respublikasının verdiyi tarixi qərar dünyaya bu şəkildəbildirildi:

"Abxaziya Muxtar Respublikasının 1978-ci il konstitusiyası etibarsızdır. Yeni konstitusiya qəbul edilənəqədər 1921-ci il konstitusiyası qüvvədəolacaq vəbu an qüvvədəolan qanunverici, icra  vəməhkəmə sistemi eyniləsaxlanılacaq."

SSRİ parçalandıqdan sonra Gürcüstanda iqtidarı ələkeçərən hərbi idarəetmə1978-ci il konstitusiyasını qüvvədən qaldıraraq 1921-ci il konstitusiyasına geri qayıtmaq qərarını aldı. Bu konstitusiyada isəAbxaziyanın Gürcüstana bağlı olduğuna dair heç bir maddə yox idi. Bununla da Abxaziyanın Gürcüstana bağlılığısona çatdı.

Ancaq Gürcüstan rəhbərliyi bu müstəqillik bəyanatını heç bir səbəb göstərmədən rədd etdi. Gürcü ordusu 14 Avqust 1992-ci ildəmüstəqilliyini elan edən Abxaziya torpaqlarını işğal etdi. 1,5 il davam edən müharibəninsonunda - 30 Sentyabr 1993-cü ildəAbxazlar Gürcüləri torpaqlarından çıxartdılar vəmüstəqilliklərini elan etdilər. Gürcülərməğlub olduqdan sonraRus əsgərlərinəGürcüstanda hərbi baza inşa etmək izni verildi. 1996-cı ildən bəriMüsəlman Abxazlar quru vədənizdən embarqo və təzyiqlərə məruz qalırlar.

Təxminən 200 ildir aparılan təzyiq vəsoyqırım siyasətinə baxmayaraq milli vəmənəvi dəyərlərinəsadiq qalan Abxaziya Müsəlmanları təxminən 300 il bölgədəhökm sürən Osmanlı ədalətini heç vaxt unutmadılar. Osmanlı İmperatorluğunun Zaqafqaziyaya daxil olması nəticəsindəİslamiyyətlətanış olan Abxazlar İslamiyyətdən qazandıqları gücləmüstəqillik mübarizəsinədavam edirlər.

Abxaziyanın TürkiyəÜçün Əhəmiyyəti

Gürcü vəRus rəhbərliyinin Abxaziya torpaqlarında tətbiq etdikləritəzyiq siyasəti Türkiyəni yaxından maraqlandırır. Zaqafqaziya vəAbxaziyadakı xalqlarla Türkiyəarasında çox yaxıntarixi, dini vəmədəni əlaqələrvar.

1877-ci ildəki Osmanlı-Rus Müharibəsiəsnasında Abxaz Müsəlmanlarının böyük əksəriyyəti əsrlərdir yaşadıqları torpaqlardan xaric edildilər. O tarixdəsayı 128 min olan Abxaziya əhalisinin böyük hissəsi Osmanlı torpaqlarına köçdü vəAbxaziya torpaqlarında yalnız 20 minə yaxınAbxaz qaldı. Rus vəGürcü işğalları iləkommunist zülm dövründəAbxaz Müsəlmanlara yalnız Türkiyəsahib çıxmış vəAbxazlar Türkiyəni sanki ikinci vətən olaraq görmüşdülər.

Bu gün Türkiyədətəxminən 5 milyona yaxın Abxaziya mənşəli Müsəlman yaşayır. Türkiyədəki Abxaziya mənşəli vətəndaşların böyük əksəriyyəti özlərini Türk hesab edir, uşaqlarına Türk adları qoyur, onları körpə vaxtından Türk adət-ənənələrinəgörəböyüdürlər. Bütün bunlar nəzərəalındıqda Abxaziyanın vəQafqaz torpaqlarının Türkiyəüçün əhənmiyyəti bir daha artır. Abxaziya mənşəli vətəndaşlarımız son illərdəbeynəlxalq sahədəbaşlatdıqları Zaqafqaziya müstəqillik mübarizəsini Türkiyədəicra edir vəbu mübarizədəTürkiyəCümhuriyyətindən böyük dəstək görürlər. Türkiyəkeçmişdəolduğu kimi bu gün dəortaq tarixi vədini dəyərləri paylaşdığı, özlərinəana vətən olaraq Türkiyəni mənimsəyən Qafqaz Müsəlmanlarına dəstək verməyədavam edəcək.

Gürcüstanın Abxaziya torpaqlarındakı işğalçılıq siyasətinin müvəffəqiyyətsizliyəuğramasından sonra Gürcü vəRus birliyinin qurudan vədənizdən ən fundamental ehtiyaclar da daxil olmaq üzrəembarqo tətbiq etdiyi Abxaziya, BMT-yəmüraciət edərək mövzuya daimi bir çarəgətirilməsini istədi. Ancaq bu mövzuda BMT tərəfindən hər hansı bir addım atılmadığı kimi, BMT tərəfindən Abxaziya rəhbərliyinəgöndərilən xəbərdarlıq məktubunda Abxaziya Respublikasında azad şəkildəparlament seçkiləri keçirilməsin bölgədəkisülhəböyük zərər gətirəcəyi ifadəedilir.

Sərt Məhdudiyyətlər

Çeçenistan problemini bəhanəedən Ruslar Qafqaz Respublikalarının sərhədlərinəembarqo qoymuşdur. Səbəb isədigər Qafqaz Respublikalarının Çeçenlərəkömək etməsinin qarşısını almaqdır... Bu gün Axaziyaya yalnız iqtisadi sahədədeyil, nəqliyyat, rabitə, viza sərbəstliyi, insani kömək, diplomatik vəhüquqi sahələrdə ciddi məhdudiyyətlər tətbiq olunur. Buna görə də Abxazlar yalnız öz istehsal etdiklərimallarla kifayətlənməli olurlar, həmçinin xaricəməhsul ixrac etməyə vəxaricindən dərman da daxil olmaqla, ən adi tələbat vəsaitlərini beləidxal etmələrinəicazəverilmir.

Gürcü vəRus rəhbərliyinin Abxaziya torpaqlarında tətbiq etdiklərisərt məhdudiyyətlərə Türkiyədəöz reaksiyasını göstərir. Zaqafqaziya vəAbxaziyadakı xalqlarla Türkiyəarasında çox yaxıntarixi, dini vəmədəni əlaqələrvar. Bununla yanaşı Qafqaz mənşəli vətəndaşlarımız bu haqsızlıq vəməhdudiyyətlərə görəçox narahatdırlar. Türkiyənin vəölkəmizdəyaşayan Qafqaz mənşəli vətəndaşlarımızın bölgəyəgöndərdiyi yardımların hamısı Gürcüstanın bölgədətətbiq etdiyi məhdudiyyətlərlə qarşılaşır. Türkiyəbu problemin həlli üçün 7-9 İyun 1999-cu il tarixləri arasında Gürcüstan vəAbxaziya nümayəndələrinin dəqatıldığı konfrans təşkil etdi vəsülh prosesinədəstək olmaq məqsədiylətərəfləri uzlaşdırdı. Ancaq Türkiyənin cəhdləri Gürcüstan hökumətinin etirazları səbəbiylə nəticəsiz qaldı.

Abxaziya parlamentinin 15.10.1997 tarixli qərarı:

Sovet Rusiyası parçalandıqdan sonra yurdlarından sürgün edilən Abxazlar torpaqlarına geri qayıtmaq üçün beynəlxalq sahədəmübarizəyə başladılar. Bu zaman Abxaziya Parlamenti 1997-ci ildəqərar qəbul etdi. Tarixi əhəmiyyətli bu qərarda ifadə edilirdi:

1. 20-ci əsrdəAbxaz xalqının sürgünü ağır insan haqları pozuntusu vəsoyqırım olaraq qəbul edilməlidir.

2. 28 İyun 1951-ci il BMT-nin Baş Assambleyasının Konvensiyasına uyğun olaraq 20-ci əsrdəsürgün edilən Abxaz (Abazin) xalqına qaçqın statusu verilir.

3. Sürgün edilən Abxaz (Abazin) xalqının nəvələrinin ana vətənlərinəgeri qayıtmaq istəkləri şərtsiz qəbul edilməlidir.

4. Geri qayıtmaq istəyən Abxazlara hər cür insani, hüquqi vəsiyasi dəstəyin BMT, ATƏT, MDB vəÇar Rusiyası iləSSRİ-nin qanuni varisi Rusiya Federasiyası tərəfindən təmin edilməsi vəbu tarixi səhvin düzəldilməsi üçün lazımlı səyin göstərilməsi.

5. Abxaziya Parlamenti Hüquq Komitəsi iləParlamentlər vəXaricdəki Soydaşlarla Əlaqələr Komitəsi, geri qayıtmaqla əlaqədar mövzularda hər cür qanuni tənzimləməni etməlidir.

6. Dövlət başçısına vənazirlər kabinetinəölkənin daxili vəxarici siyasətini təyinedici işlərində, 20-ci əsrdəsürgün ediləninsanların, geri qayıtmalarını asanlaşdıran həll yollarını gözardı etməmələrini vəxaricdəyaşayan soydaşlarımızın geri qayıtmaları üçün əhatəli proqram qəbul etmələrini təklif edirik.

7. Parlamentimiz bundan başqa, yerli rəhbərliklərə, siyasi partiyalara, QHT-lərə vəxüsusi quruluşlara bu geri qayıtma proyektinəsiyasi, iqtisadi, psixoloji vəmənəvi dəstəyi vermələri üçün səslənir.

8. Qərar nümayiş olunduğu andan etibarən radio vəTV vasitəsilədəxalqa eşitdirilir.

Bizim hamımızın niyəqardaş olduğumuzu vəbizəniyəTürk deyildiyini hər kəsəöyrətmək, hər kəsəaçıq, aydın vəmöhkəm bir millət vəmilliyyət şüurunu aşılamaq məcburiyyətindəyik. Bilməyənləri qınaya bilmərik, bildirmək borcumuzdur, vəzifəmizdir. Mustafa Kamal Atatürk Orta Asiyada lider ölkəolmaq hədəfindəki Türkiyənin Zaqafqaziyadakı qarışıqlığa dayan deməsi, başda Qafqaz Müsəlmanları olmaq üzrəbütün Türk Dünyasına böyük təsir edəcək. Bölgəxalqıyla tarixi, mədəni vədini əlaqələriolan Türkiyə, Türk Birliyi yolunda əlinəkeçən bu tarixi fürsəti ən yaxşı şəkildəqiymətləndirəcək.

PERSPEKTİV

Problemin əsl səbəbini tapa bilmək

Bəzən insanlar yaşadıqları problemlərəçarəaxtararkən problemin əsl səbəbini deyil, yalnız görünən səbəblərinəyönəlməkləkifayətlənirlər. Səthi tədbir vəüsullarla bu problemi ortadan qaldırmağa çalışırlar. Ancaq beləyanaşma iləkökü dərindəolan problemlərdən xilas olmaq mümkün olmur. Buna görə dəxəstəliyi diaqnoz edəbilmək, müalicəüçün tətbiq olunacaq üsul vəalınacaq tədbirlərin dəqiqliyicəhətdənböyük əhəmiyyət daşıyır.

Bütün dünyada illərləazalmayan terror hadisələrinin, anarxist fəaliyyətlərin vəqanlı hərəkətlərin bir çoxunun ortadan qalxmamasının səbəbi dəçarəüçün səhv diaqnoz vəmüalicəüsulları tətbiq olunmasıdır. Bu hadisələr indiyəqədər müvəqqətiüsullarla yatışdırılsa da tarix boyunca tez-tez təkrarlamasıyla milyonlarla insanın qorxu ilə yaşamasına səbəb olmuşdur. Buna görə dəbu qorxuya son vermək vədəqiqçarəəldəetmək üçün əvvəlcəbu çətinliklərəsəbəb olan ideologiyaların fikri dayaqları yıxılmalıdır.

İllərləsaysız-hesabsız yalan vəsaxtakarlıqla dəstək olunan vəxalqa daim yeni təbliğat üsullarıyla aşılanan Darvinizm insanlığa qan, əzabvəgöz yaşından başqa heç nəqazandırmayan kommunizm, anarxizm, faşizm kimi ideologiyaların fikir mənbəyiolmuşdur. Bu dövrdədəbir sıra materialist dairələröz mənfəətləri naminə bu saxtakarlığa yol verərəkbu yalanın təbliğatını son dərəcəmütəşəkkil bir şəkildədavam etdirirlər.

Darvinizmin qarşıya qoyduğu iddialar tamamiləelmdən kənar olmasına baxmayaraq davamlı gündəmdəsaxlanılmağa çalışılır. Bunun əsl səbəbi din düşməni ideologiyaların fəlsəfələrinin təməlini bu nəzəriyyəüzərinəqurmalarıdır. Başda kommunizm olmaqla, dinəqarşı olan bir çox ideologiyanın qurucusunun təkamül nəzəriyyəsinin ehtiraslı müdafiəçiləri olması, əslindəbu əhəmiyyətli gerçəyi bir daha sübut edir. Məsələn, dinəvəmənəvi dəyərlərəqarşı olan münasibəti ilətanınan Marx üçün cavablandırılması ən çətin sual "canlılılar aləmininnecəmeydana gəldiyi" olmuşdur. Elə bu an Darvinin təkamül nəzəriyyəsi Marx üçün sanki qurtarıcı vəzifəsini boynuna götürmüşdür. Charles Darvin təkamül nəzəriyyəsi ilətəbiətdəancaq güclü olanın yaşaya bildiyi bir sistemin hökm sürdüyünü iddia edərkən, Marx da siniflərarası mübarizətezisini öz aləmindəelmi əsaslandırdığını düşünmüşdür. Beləlikə,bu absurd nəzəriyyə, dialektik materialist fəlsəfənin vəateizmin ən fundamental dayaq nöqtəsi halına gəlmişdir.

Bununla yanaşı təkamül nəzəriyyəsi bir çox zalım metodların, çox insafsız tətbiqlərin dünya üzərindəyer almasında da təsirli olmuşdur. İnsanları "təkamül keçirmiş bir heyvan" olaraq qiymətləndirən bu zehniyyətin nəticəsi olaraq, vəhşi vəinsanlığa aidiyyatı olmayan zülmlər dəsaxta dayaq tapa bilmişdir. Qısası, bəzi çevrələrinzamanla saysız elmi tapıntıyla etibarsızlığı dəfələrləsübut edilmiş bu köhnənəzəriyyənin arxasında dayanmaqda bu cür israrlı olmaları tamamiləideoloji səbəblərdir.

Bilindiyi kimi Darvinizm bütün kainatın başıboş, kor təsadüflər nəticəsindəmeydana gəldiyini iddia edir. Bu axmaq iddiaya görəyer üzündəcanlılar, primitiv dünya şərtlərindəbir gün təsadüfi bir hüceyrənin meydana gəlməsiyləortaya çıxmışdır. Yenətəkamül nəzəriyyəsinin yalanlarına görədaha sonra bu hüceyrənin getdikcəçoxalıb, təsadüfən qüsursuz kombinasiyalarla birləşməsiyləçiçəklər, ağaclar, bir-birindən dəyişik yüz minlərlənöv heyvan vəən son olaraq da insan meydana gəlmişdir. Qısası bu nəzəriyyədünyada yaşayan bütün canlıların, qüsursuzca işləyən son dərəcəintizamlı vəbir o qədər dəkompleks nizamların təsadüfən meydana gəldiklərini iddia edir. Şübhəsiz ki, bu, həm ağla vəməntiqəsığmayan, həm dəson dərəcəelmdən kənar izahdır.

Təməli darvinist təbliğata söykənən materializm vəkommunizmin cəzasınıbütün dünya xalqları çox ağır ödəyir. Bu təhlükəni görməməzlik etmək, zərər çəkən, zülməuğrayan vəhələdəbu əzablarındavamını yaşayanları bu mübarizədətək qoymağın vicdana sığmayacağı aydındır. Bu mövzuya göstəriləcək həssaslıq hər kəsin vicdani məsuliyyətidir vətəcili həll edilməlidir.